Tırnak mantarı, tıbbi adıyla Onikomikoz, hem estetik hem de sağlık açısından önemli bir ayak problemidir. Podoloji pratiğinde en sık karşılaşılan tırnak hastalıklarından biridir. Tedavi edilmediğinde ilerleyerek tırnak yapısını bozabilir, ağrıya ve ikincil enfeksiyonlara yol açabilir. Özellikle ayak tırnaklarında görülme sıklığı oldukça yüksektir.
Onikomikoz; tırnak plağının, tırnak yatağının veya tırnak kökünün mantar mikroorganizmaları tarafından enfekte edilmesi sonucu oluşan kronik bir enfeksiyondur. En sık dermatofit türleri olmak üzere maya ve küf mantarları da enfeksiyona neden olabilir.
Podolojik açıdan bakıldığında, bu enfeksiyon tırnağın keratin yapısını bozarak kalınlaşma, renk değişimi ve deformasyona yol açar.
Tırnak mantarının oluşumunda birden fazla faktör rol oynar. Başlıca nedenler şunlardır:
Mantarlar nemli ve sıcak ortamlarda kolay çoğalır. Uzun süre kapalı ayakkabı kullanımı buna zemin hazırlar.
Bu alanlarda çıplak ayakla dolaşmak enfeksiyon riskini artırır.
Sürekli darbe alan veya sıkışan tırnaklarda mantar yerleşmesi kolaylaşır.
Ayakların yeterince kurulanmaması veya uzun süre terli kalması mantar gelişimini kolaylaştırır.
Özellikle Tinea pedis olarak bilinen ayak mantarı, tırnaklara yayılabilir.
Onikomikoz genellikle yavaş ilerleyen bir hastalıktır. En sık görülen belirtiler:
Podolojik muayenede ayrıca tırnak altında keratin birikimi ve tırnak plağında deformasyon gözlenebilir.
Bazı bireylerde tırnak mantarı gelişme riski daha yüksektir:
Yaşlı bireyler
Yaş ilerledikçe tırnak büyümesi yavaşlar ve enfeksiyonlara karşı direnç azalır.
Diyabet hastaları
Özellikle Diabetes Mellitus hastalarında dolaşım problemleri nedeniyle mantar enfeksiyonları daha sık görülür.
Sporcular
Sürekli terleyen ve kapalı ayakkabı kullanan sporcularda risk yüksektir.
Bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler
Bağışıklık sistemi hastalıkları veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanan kişilerde enfeksiyon gelişimi daha kolaydır.
Dolaşım problemi olan kişiler
Özellikle Peripheral Artery Disease olan bireylerde ayak dokularının savunması azalır.
Onikomikoz tedavisi genellikle uzun süreli ve sabır gerektiren bir süreçtir. Tedavi yöntemi enfeksiyonun yaygınlığına göre belirlenir.
Podologlar tarafından yapılan:
Bu işlemler tedavinin etkinliğini artırır.
Doktor tarafından önerilen antifungal oje veya solüsyonlar kullanılabilir.
Geniş yayılım gösteren enfeksiyonlarda ağızdan antifungal ilaçlar kullanılabilir.
Son yıllarda bazı kliniklerde mantar sporlarını azaltmaya yönelik lazer uygulamaları yapılmaktadır.
Tedavinin başarısı için:
çok önemlidir.
Toplumda tırnak mantarıyla ilgili bazı yanlış uygulamalar yaygındır:
Sirke veya limonla tedavi
Asidik maddeler mantarı tamamen ortadan kaldırmaz ve çoğu zaman etkisizdir.
Çamaşır suyu uygulamak
Bu tür kimyasallar tırnak ve çevre dokulara ciddi zarar verebilir.
Tırnağı tamamen kesmek
Tırnağın kesilmesi mantarı ortadan kaldırmaz; enfeksiyon tırnak yatağında devam eder.
Oje ile kapatmak
Kozmetik ojeler enfeksiyonu gizler ancak tedavi etmez ve bazen ilerlemesine neden olabilir.
